الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

18

تفسير مجمع البيان (فارسى)

وَ إِذا كُنْتَ فِيهِمْ : هنگامى كه اى محمد ص ، تو در ميان اصحابت كه به سفر رفته و مىترسند كه دشمنان بجنگ ايشان آيند ، باشى . فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلاةَ : حسن گويد : يعنى نماز را با همهء حدود و ركوع و سجود آن بجاى آورى . برخى گفته‌اند : يعنى تو امام جماعت باشى . فَلْتَقُمْ طائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَكَ : پس بايد گروهى از اصحاب ، در نماز با تو باشند و بقيه در برابر دشمن . تقدير جمله اين است : « فلتقم طائفة منهم معك و لتقم طائفة منهم تجاه العدو » و علت اينكه ذكر نشده ، دلالت كلام بر آن است . وَ لْيَأْخُذُوا أَسْلِحَتَهُمْ : در بارهء اين جمله اختلاف شده است : برخى گفته‌اند : يعنى آنهايى كه مشغول نمازند ، سلاح‌ها را با خود بر مىدارند ، شمشير را به خود مىآويزند و خنجر را بزره مىبندند و كارد و . . . را همراه خود دارند و همين معنى صحيح است . ابن عباس گويد : منظور آن طايفه‌اى است كه در حال جنگ هستند ، آنها مامورند كه سلاح‌ها را برگيرند . فَإِذا سَجَدُوا فَلْيَكُونُوا مِنْ وَرائِكُمْ : طايفه‌اى كه با تو نماز مىخوانند ، هنگامى كه سجده را تمام كردند ، بايد در برابر دشمن صف بكشند . اختلاف شده است كه اين طايفه ، پس از تمام كردن سجده و خواندن يك ركعت از نماز ، چه بايد بكنند ؟ عقيده ما اين است كه بايد ركعت ديگر را خود بخوانند و تشهد و سلام نماز را بجاى آورند و در حالى كه امام در ركعت دوم و در حال قيام است ، بجاى آنهايى كه مشغول جنگ هستند ، بميدان جنگ بروند و بجاى آن گروه مشغول جنگ شوند تا آنها بيايند و در ركعت دوم به امام ملحق شوند و امام در تشهد ، معطل مىشود تا آنها يك ركعت ديگر را بخوانند و همراه امام سلام بدهند . بنا بر اين گروه اول را تكبيرة الاحرام و گروه دوم را سلام نماز است . مذهب شافعى نيز همين است . مجاهد و جابر و كسانى كه معتقدند نماز خوف ، يك ركعت است ، گويند : گروه اول هر گاه يك ركعت را تمام كرد ، سلام مىدهد و به جنگ دشمن مىرود و گروه دوم به امام ملحق مىشود و امام ركعت دوم را با ايشان مىخواند . حسن گويد : امام با هر دسته‌اى دو ركعت نماز مىخواند . بنا بر اين امام دو